Quản lý, tổ chức lễ hội cổ truyền ở các tỉnh phía Nam: Cần đảm bảo không gian cho hoạt động lễ hội


Lễ hội Bà Chúa Xứ núi Sam 2011

VH- Ngày 14.5, Viện Văn hóa Nghệ thuật VN (Bộ VHTTDL) tổ chức hội thảo khoa học “Hoạt động quản lý, tổ chức lễ hội cổ truyền ở các tỉnh phía Nam – Nghiên cứu trường hợp Lễ hội Bà Chúa Xứ Núi Sam”.

 Lễ hội cổ truyền là loại hình sinh hoạt cộng đồng đang ngày càng chiếm vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa, xã hội VN. Ngoài việc lễ hội là nơi thu hút một số lượng lớn người tham gia thì đó còn là nơi lưu giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Song bên cạnh đó lễ hội cũng là nơi nảy sinh nhiều vấn đề, hiện tượng tiêu cực, gây khó khăn trong việc quản lý và phát triển.

Có thể nói lễ hội Bà Chúa Xứ Núi Sam là một trong những lễ hội điển hình ở khu vực miền Tây Nam Bộ nói riêng và phía Nam nói chung. Khách quan mà nói, công tác quản lý, tổ chức lễ hội Bà Chúa Xứ đã làm rất tốt. Tuy nhiên tình trạng chen lấn xô đẩy giữa khách hành hương; nạn ăn xin; xe ôm, bán vé số chèo kéo khách thập phương; hệ thống hàng quán dịch vụ vẫn còn lộn xộn… Bên cạnh đó vấn đề vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn chưa đảm bảo. Đặc biệt, việc đốt đồ vàng mã, thắp hương trong khu vực nội tự vẫn diễn ra phổ biến. Một số đồ thờ tự bày trong di tích chưa phù hợp.

Đề cập về vấn đề này, ông Hồ Viết Hiệp, Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết, những tồn tại nêu trên hiện đang được chính quyền địa phương xử lý triệt để, mặt khác tăng cường công tác quản lý đảm bảo an ninh trật tự, văn minh. Qua đó rút kinh nghiệm để lễ hội ngày càng có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần quan trọng vào việc gìn giữ, phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, thúc đẩy phát triển du lịch và dịch vụ địa phương.

Ngoài những tồn tại mang tính chất “khách quan” cũng cần phải thẳng thắn thấy rằng công tác quản lý, tổ chức lễ hội, quản lý tiền công đức… đang nảy sinh nhiều bất cập, hạn chế và tồn tại. Đó là nhận thức sai lệch về mục đích tổ chức lễ hội, coi di tích và lễ hội là nguồn lợi riêng, tập trung khai thác giá trị kinh tế, thương mại hóa các loại hình dịch vụ… đã làm giảm đi giá trị truyền thống của lễ hội.

PGS.TS Trương Quốc Bình (Viện Văn hóa Nghệ thuật VN) cho rằng, hiện nay việc tổ chức lễ hội đang xuất hiện xu hướng nâng cấp lễ hội lên tầm cao hơn thành cấp khu vực và cấp quốc gia “thành cái gọi là Festival”. Việc áp đặt suy nghĩ chủ quan, đưa các yếu tố hiện đại không phù hợp vào nội dung của lễ hội dân gian, sự can thiệp quá sâu và cụ thể của các cấp chính quyền vào lễ hội dẫn đến hiện tượng đơn điệu hóa, trần tục hóa và thương mại hóa lễ hội…

Hiện cả nước có gần 8.000 lễ hội, 90% là lễ hội dân gian. Sự phong phú của lễ hội Việt Nam vừa là nét đẹp văn hóa dân tộc, vừa là một trong những sản phẩm du lịch hấp dẫn khách nước ngoài. Do đó công tác kiểm tra, đánh giá thực trạng về lễ hội nhằm phát huy mặt tốt, khắc phục hạn chế và tồn tại trong công tác quản lý, tổ chức lễ hội. Qua đó làm cho lễ hội, di sản văn hóa phi vật thể được bảo tồn ngày càng tốt hơn, đáp ứng được nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân.

Theo ông Phạm Xuân Phúc, Phó chánh Thanh tra Bộ VHTTDL, hiện nay cần phải tăng cường hơn nữa công tác quản lý việc tổ chức, quản lý lễ hội. Riêng đối với lễ hội Bà Chúa Xứ Núi Sam cần phải sớm rà soát lại quy hoạch tổng thể và quy hoạch chi tiết cho phù hợp với quy mô. Bởi nếu như không sớm quy hoạch, điều chỉnh lại sẽ dẫn đến tình trạng quá tải không phục vụ tốt khách thập phương về với lễ hội.

Ông Trần Minh Chính, Phó cục trưởng phụ trách Cục Văn hóa cơ sở (Bộ VHTTDL) cho hay, hiện nay chúng ta có đầy đủ hành lang pháp lý trong việc quản lý, tổ chức và xử lý những vấn đề lệch lạc trong lễ hội. Vì vậy việc quy hoạch lại không gian lễ hội mới chỉ giải quyết được một số vấn đề, trong khi để đảm bảo không gian lễ hội, đặc biệt là các lễ hội lớn liên quan đến vấn đề quỹ đất. Thực tế hiện nay di tích Bà Chúa Xứ Núi Sam đang bị đô thị hóa, phố xá vây quanh… Không riêng gì di tích này mà các di tích khác có không gian rộng lớn như Chùa Hương, Yên Tử cũng trở nên chật chội.

Bàn giải pháp quản lý lễ hội cổ truyền và đương đại

Hôm nay 16.5 tại Hà Nội, Bộ VHTTDL và Hội đồng Di sản văn hoá Quốc gia phối hợp tổ chức hội thảo khoa học “Lễ hội cổ truyền và đương đại- Nhận thức, giá trị và giải pháp quản lý”. Đây là cuộc hội thảo có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi các vấn đề về lễ hội đang được xã hội đặc biệt quan tâm.

Bên cạnh những nhận định tổng quan, hội thảo sẽ tiến hành thảo luận tại 3 tiểu ban: Lý thuyết, nhận thức và cách tiếp cận về lễ hội; giá trị lịch sử, văn hoá, xã hội của lễ hội và giải pháp quản lý lễ hội.

Không chỉ phân tích về những giá trị của lễ hội cổ truyền trong đời sống cộng đồng, diễn đàn này còn bàn thảo xung quanh những vấn đề “nóng” của lễ hội hiện nay như: làm rõ thế nào là mê tín dị đoan; quản lý, phân cấp quản lý lễ hội; mô hình ban quản lý lễ hội tại các địa phương… Hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý, nghiên cứu… P.A

Nguyễn Hiếu

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: