Du lịch đồng bằng sông Cửu Long:Vì sao phát triển chưa xứng với tiềm năng?


Tiềm năng du lịch của vùng đất có 4.900km sông rạch

(CATP) Trong năm 2010, 13 tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long thu hút được 1,3 triệu khách du lịch quốc tế và khoảng 14,8 triệu lượt khách nội địa (chiếm trên 50% lượng khách nội địa cả nước). Lượng khách quốc tế đến vùng ĐBSCL chủ yếu tập trung tại các tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre, Cần Thơ, Kiên Giang, chiếm tới 91% tổng lượng khách quốc tế toàn vùng, thời gian lưu trú trung bình chỉ đạt 1,8 ngày. Đơn cử, lượng khách đến An Giang bao gồm cả khách quốc tế và nội địa chiếm 5,1 triệu khách  nhưng chủ yếu chỉ tập trung vào dịp lễ hội vía Bà Chúa Xứ và phần lớn trong số ấy không sử dụng các dịch vụ lưu trú… Tại sao ĐBSCL – một vùng đồng bằng rộng tới 40.600km2,  mang tính chất đồng bằng giáp biển, có điều kiện khí hậu ấm áp, lại có  nhiều tài nguyên tự nhiên, hệ sinh thái phong phú như biển đảo, cửa sông, rừng ngập mặn, phù sa, châu thổ, cù lao… để khai thác nhưng ngành du lịch vẫn phát triển chưa xứng với tiềm năng, lợi thế?

Chợ Nổi – một nét sinh hoạt đặc sắc tại miền Tây

Đồng bằng sông Cửu Long là một vùng đồng bằng lớn thứ ba trong tổng số 34 đồng bằng châu thổ lớn của thế giới, chỉ xếp sau đồng bằng sông Amazon (Nam Mỹ) và đồng bằng sông Hằng (Ấn Độ). Vùng đất này gồm toàn những đảo lớn, nhỏ được bao bọc bởi các sông, chia nhánh. Việc chia nhánh của các con sông Tiền, sông Hậu đã tạo nên rất nhiều các đảo lớn, nhỏ ở các cửa sông. Từ những cù lao cực lớn, khó nhận thấy như cù lao Dài (Vĩnh Long), cù lao Tròn, cù lao Nai (Sóc Trăng), cù lao Lợi Quan (Tiền Giang), cù lao Minh, cù lao Bảo (Bến Tre) đến những cồn nhỏ có thể nhận thấy được như:  cồn Thới Sơn (Tiền Giang), cồn Phụng, cồn Quy và dải bảy xã ven sông (Bến Tre), cù lao Ông Hổ (An Giang), cù lao An Bình (Vĩnh Long)…

Chỉ tính riêng hệ thống sông Tiền, trong quá trình đổ ra biển nó đã chia thành sông Mỹ Tho và sông Cổ Chiên. Sau đó, sông Mỹ Tho lại chia tách thành các sông Hàm Luông, sông Ba Lai, cửa Tiểu, cửa Đại và đổ ra biển bằng sáu cửa sông như cửa Tiểu, cửa Đại, cửa Ba Lai, cửa Hàm Luông, cửa Cổ Chiên và cửa Cung Hầu. Con sông Hậu sau khi gặp sông Vàm Nao (nối giữa sông Tiền và sông Hậu) cũng chia tách và đổ ra biển bằng ba cửa là cửa Bát Xắc, cửa Định An và cửa Tranh Đề. Trong quá trình đổ ra biển hai hệ thống sông này được nối với nhau bằng nhiều kênh rạch tự nhiên và nhân tạo, làm nên một hệ thống kênh rạch chằng chịt có tổng chiều dài lên tới 4.900 kilômét, bồi đắp nên vùng đồng bằng châu thổ phì nhiêu, có nhiều hệ sinh thái đa đạng, tập quán sinh hoạt phong phú, không những có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn rất hấp dẫn đối với khách du lịch. Nhiều du khách nước ngoài khi đến Tiền Giang, Cần Thơ đều rất thích tham quan chợ nổi Cái Bè (Tiền Giang), chợ nổi Cái Răng, chợ nổi Phong Điền (TP. Cần Thơ) và xem đó như một sự trải nghiệm của cuộc sống. Nhiều hệ sinh thái trong vùng có sức hấp dẫn lớn đối với du khách quốc tế như: vườn quốc gia Tràm Chim, U Minh Hạ, U Minh Thượng, đảo Phú Quốc…

Bên cạnh thế mạnh về mặt tự nhiên, vùng đất này còn là nơi sinh sống của các dân tộc Kinh, Hoa, Chăm, Khmer và sự giao thoa đã vô tình tạo nên những đặc sản trong văn hóa ẩm thực, hấp dẫn du lịch vì tính độc đáo, bình dị trong cách nấu nướng, trình bày. Cùng với đó, những lễ hội như hội Bà Chúa Xứ, lễ hội đua bò Bảy Núi, Óoc – om – bóc, đua ghe Ngo, lễ Nghinh Ông, lễ hội Nguyễn Trung Trực… cũng là những lễ hội mang nhiều tiềm năng du lịch. ĐBSCL cũng là nơi tập trung tới 211 làng nghề, chiếm 10% làng nghề của nước và nhiều làng nghề trong vùng đã tạo ra cho địa phương những nét riêng. Đơn cử như Bến Tre có làng nghề kẹo dừa, hàng lưu niệm thủ công mỹ nghệ từ gỗ dừa, An Giang có làng nghề dệt thổ cẩm, làng nghề sản xuất đường thốt nốt, Sóc Trăng có nghề đan lát… rất hấp dẫn du khách tìm đến tham quan, thích hợp cho việc phát triển các loại hình du lịch cộng đồng.

Trong số các tỉnh có tiềm năng du lịch thì An Giang là tỉnh có rất nhiều tiềm năng. Đánh giá của Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh An Giang cho thấy với vị trí nằm giữa ba trung tâm kinh tế lớn là TPHCM – Cần Thơ – Phnôm Pênh (Campuchia), có hai cửa khẩu quốc tế đường sông và đường bộ là Vĩnh Xương, Tịnh Biên nên An Giang rất thuận lợi để phát triển du lịch.  An Giang cũng là tỉnh duy nhất trong số 13 tỉnh ĐBSCL có đủ các loại địa hình từ đồng bằng châu thổ đến các dãy núi đá vôi nên sở hữu những địa điểm đầy tiềm năng để phát triển các tour du lịch như rừng tràm Trà Sư trên địa bàn huyện Tịnh Biên, Cánh đồng nước nổi Láng Linh, Bảy Thưa, khu Dinh Sơn Trung (huyện Châu Phú), làng cá bè trên sông… Đặc biệt, do có nhiệt độ trung bình  luôn ở mức 24OC nên vùng núi Cấm là vùng đất được mệnh danh là Đà Lạt 2. Du khách khi tới núi Cấm (tức Thiên Cấm Sơn) của An Giang, có thể tham quan rất nhiều di tích lịch sử văn hóa như chùa Bà Chúa Xứ, chùa Vạn Linh, chùa Phật Lớn… một sự thuận lợi to lớn đối với loại hình du lịch tâm linh.

Mặc dù có nhiều tiềm năng như vậy nhưng sự phát triển của ngành du lịch ĐBSCL thì chưa tương xứng với tiềm năng và có phần phát triển không đồng đều. Đánh giá những kết quả đã đạt được trong hoạt động du lịch năm 2010, Hiệp hội du lịch ĐBSCL (MDTA) cũng phải nhìn nhận: “Mặc dù năm 2010, ĐBSCL đã đón 16,2 triệu lượt du khách, tăng 9,94% so với năm 2009, trong đó có 1,3 triệu du khách nước ngoài, tăng 16% nhưng so với tiềm năng, lợi thế thì du lịch ĐBSCL vẫn chưa xứng tầm”. Được biết, trong năm 2010 vừa qua, tỉnh Tiền Giang đã đón 961 ngàn lượt khách, trong đó có 472 ngàn lượt khách quốc tế, doanh thu từ du lịch khoảng 211 tỷ đồng. TP. Cần Thơ cũng đón khoảng 880 ngàn lượt khách, trong đó có 163 ngàn lượt khách quốc tế, 716 ngàn lượt khách nội địa, doanh thu từ du lịch cũng mới chỉ dừng ở con số rất khiêm tốn, chỉ khoảng 649 tỷ đồng, trong đó doanh thu phục vụ khách quốc tế chỉ dừng ở con số xấp xỉ 91 tỷ đồng.

Du khách chậm đến lại vội đi

(CATP) Năm 2010, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đạt 5 triệu lượt, tăng 34,8% so với năm 2009. Khách du lịch nội địa cả nước cũng khoảng 28 triệu lượt. Thu nhập từ du lịch thu được 96 ngàn tỷ đồng, đóng góp 4,5% vào GDP cả nước. Tuy nhiên, nếu phân tích kỹ thì du lịch Việt Nam vẫn chưa phát triển so với tiềm năng sẵn có. Trong số trên 5 triệu lượt khách quốc tế đến Việt Nam thì chỉ có 3,1 triệu khách đến vì mục đích tham quan du lịch, gần hai triệu lượt khách đến Việt Nam là để thăm thân nhân, giải quyết công việc… Do vậy lượng khách du lịch tại vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) cũng bị ảnh hưởng theo thực trạng chung của ngành du lịch Việt Nam.

Các doanh nghiệp tại ĐBSCL mới chỉ khai thác du lịch ở dạng lữ hành, lưu trú

Theo ông Đặng Hoàng Kim – Trưởng phòng nghiệp vụ du lịch TP. Cần Thơ thì mặc dù hoạt động ngành du lịch TP. Cần Thơ từ năm 2001 đến 2010 có phát triển theo từng năm song thực tế vẫn không đáng kể. Nếu năm 2001 tổng doanh thu của ngành du lịch TP. Cần Thơ chỉ đạt trên 102 tỷ đồng thì năm 2002 đã đạt gần 134 tỷ đồng, năm 2003 xấp xỉ 156 tỷ đồng. Sáu năm sau đó, mỗi năm doanh thu ngành du lịch TP. Cần Thơ tăng thêm vài chục tỷ đồng nên đến năm 2009 doanh thu đạt mức 507 tỷ đồng và năm 2010 là 649 tỷ đồng. Tuy nhiên, số lượng ngày khách lưu trú thì vẫn chỉ dậm chân tại chỗ với mức trung bình của năm 2004 là 1,18 ngày/khách, năm 2005 là 1,31 ngày/khách. Đến năm 2010, số ngày lưu trú của khách cũng chỉ đạt 1,33 ngày/khách. Doanh thu của ngành du lịch TP. Cần Thơ hiện mới chỉ dựa vào doanh thu từ dịch vụ ăn uống, buồng phòng và lữ hành. Theo đó, năm 2010, doanh thu từ ăn uống của du lịch TP. Cần Thơ chiếm trên 232 tỷ đồng, dịch vụ buồng chiếm 225 tỷ đồng và dịch vụ lữ hành chiếm trên 96 tỷ đồng. Những loại hình có thể để khách du lịch tiêu tiền như hàng hóa, vui chơi giải trí và các hoạt động khác chỉ chiếm lượng doanh thu ít ỏi. Doanh thu từ bán hàng chiếm 46 tỷ đồng, vui chơi giải trí chiếm trên 3 tỷ đồng và các loại hình dịch vụ khác như massage, vũ trường, điểm vườn du lịch chiếm xấp xỉ 46 tỷ đồng.

Đờn ca tài tử – một sản phẩm du lịch bị trùng lắp tại nhiều địa phương

Nếu TP. Cần Thơ là một thành phố lớn mà số lượng khách du lịch chỉ đạt 880.252 lượt khách thì thực trạng du lịch tại Vĩnh Long càng đáng buồn hơn. Mặc dù Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh đánh giá lượng khách du lịch đến Vĩnh Long tăng bình quân khoảng từ 10 – 15% nhưng thực tế năm 2008 Vĩnh Long mới đạt ngưỡng 500.000 khách. Trong cả một giai đoạn từ 2006 đến 2010 Vĩnh Long mới chỉ thu hút trên 2,02 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 645.500 lượt khách quốc tế và 1,37 triệu khách nội địa, doanh thu từ du lịch chỉ vỏn vẹn có 316 tỷ đồng. Trên toàn tỉnh hiện có 64 cơ sở lưu trú du lịch với hơn 1.000 buồng. Song thực tế số khách sạn đạt tiêu chuẩn hai sao chỉ có bốn cơ sở với 150 phòng và bốn khách sạn đạt tiêu chuẩn một sao. Số còn lại khoảng 30 khách sạn chỉ đạt tiêu chuẩn tối thiểu và 19 cơ sở homestay. Mua vé tham quan khu du lịch Vinh Sang – một điểm du lịch có tiếng tại cù lao An Bình thuộc xã An Bình, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long – chúng tôi nhận thấy khá vắng khách. Ông Lê Hoàng Vinh – Tổng giám đốc Công ty TNHH Vinh Sang, chủ khu du lịch trên cho biết, lượng khách đông hơn vào ngày cuối tuần. Bản thân ông Vinh đã rót vào đây khoảng 20 tỷ đồng để xây dựng cơ sở hạ tầng nhưng lượng khách đến khu du lịch phần lớn chỉ là khách nội địa chiếm tới 80%.

Ông Nguyễn Hữu Phước – Chủ tịch UBND xã An Bình cũng trần tình: “Cù lao An Bình này có diện tích khoảng 910ha, có 25.000 hộ dân cư trú. Tính chất dân cư thuần nông, cây trái miệt vườn xum xuê nên rất thuận lợi để phát triển du lịch. Tuy nhiên du lịch tại An Bình chỉ mang tính chất thời vụ, chủ yếu tập trung vào dịp lễ, Tết, mùa trái cây, những mùa nhà vườn không có trái cây thì vắng hoe. Thống kê lượng khách đến tham quan cả năm chỉ khoảng 10.000 lượt, trung bình mỗi ngày chưa tới 100 khách. Thời buổi kinh tế thị trường, cái gì cũng lên giá nên nhiều nhà vườn không thể cạnh tranh nổi. Điểm sáng duy nhất trên cù lao này là điểm Homestay Năm Thành. Chủ cơ sở homestay này là anh Châu Lê Huấn cho biết: “Khách du lịch nước ngoài rất thích phong cảnh, cuộc sống sinh hoạt và những món ăn dân dã trên cù lao. Tuy nhiên, họ cũng rất ưa sự sạch sẽ nên nếu dịch vụ du lịch của mình mà khiến họ không hài lòng thì rất tai hại. Họ có thể về, lên mạng viết tất cả những gì về chuyến du lịch của mình. Làm dịch vụ du lịch theo kiểu chặt chém thì sẽ chết ngay vì hầu hết họ đều có thông tin. Thông thường giá homestay được ấn định ở mức 10USD/đêm.

Doanh thu từ du lịch năm 2010 của tỉnh Tiền Giang cũng chưa vượt qua con số 212 tỷ đồng và số khách du lịch đến Tiền Giang cũng chưa vượt qua mốc 961 ngàn lượt khách.

Tỉnh Bến Tre cũng thu được 245 tỷ đồng từ dịch vụ du lịch trong năm 2010 nhưng do đặc thù của tỉnh có làng nghề kẹo dừa và sản xuất đồ thủ công mỹ nghệ, xuất bán tại nhiều địa phương khác nên nguồn thu chủ yếu từ hàng hóa (chiếm 87,3 tỷ đồng), ăn uống (chiếm 71,4 tỷ đồng) và lưu trú chiếm 38,9 tỷ đồng. Là một trong những tỉnh thu hút khách du lịch đứng thứ hai toàn vùng do có nhiều tiềm năng, đặc biệt là tiềm năng du lịch biển đảo, năm 2010 Kiên Giang thu hút trên 4,3 triệu lượt khách nhưng chỉ có khoảng 121 ngàn lượt khách quốc tế, doanh thu từ du lịch khá khiêm tốn, đạt 575 tỷ đồng.

Qua những số liệu trên cho thấy, hầu hết du lịch tại các tỉnh ĐBSCL hiện nay mới chỉ lấy được tiền từ khách du lịch qua các dịch vụ lữ hành, buồng phòng, ẩm thực. Doanh thu từ các loại hình vui chơi, giải trí không có gì đặc sắc nên không thu hút, không kích thích được khách du lịch tiêu tiền. Ngay cả các công ty du lịch trong vùng hiện cũng chủ yếu kinh doanh dịch vụ lữ hành vẫn chuyển chứ chưa có loại hình nào cho du khách tiêu tiền. Chị Trần Thị Ngọc Hà – Giám đốc Công ty TNHH một thành viên du lịch miền Tây đóng trên địa bàn xã Tân Thạch, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre – cho chúng tôi biết doanh nghiệp của chị chủ yếu phục vụ vận chuyển khách bằng thuyền đến địa điểm du lịch như cồn Thới Sơn, cồn Phụng, cồn Quy. Mức vé cho mỗi người sử dụng thuyền tại công ty là 50.000 đồng/vé. Với mức vé như trên, doanh nghiệp phải trả lại cho cồn Phụng 5.000 đồng, hưởng dịch vụ vận chuyển 45.000 đồng/khách. Do chỉ đơn thuần là dịch vụ vận chuyển lữ hành nên doanh thu của doanh nghiệp hiện chỉ ở mức 200 triệu đồng/tháng nhưng để đầu tư đội thuyền 40 chiếc chị đã phải bỏ ra tới hơn bảy tỷ đồng.

Loại hình du lịch cồn Thới Sơn (Tiền Giang) hiện cũng không có gì hấp dẫn du khách. Thới Sơn 3 – được gia đình anh Triệu Văn Sơn mở ra từ năm 1995 theo sự gợi ý của Công ty du lịch Tiền Giang. Thời điểm đó, phía Công ty du lịch Tiền Giang cho gia đình anh vay 50 triệu đồng, gia đình bỏ thêm 100 triệu để xây dựng một số nhà vườn bằng cây lá, trang bị ghế đá… để tổ chức cho du khách tham quan vườn nhãn, mít, kết hợp thưởng thức đờn ca tài tử, ăn trái cây, uống mật ong… rồi ra về. Được biết, mỗi một đoàn khách đến nhà, anh Sơn được công ty chi trả tiền trái cây là 4.000đ/đầu khách. Những người phục vụ đơn ca tài tử chỉ dựa vào tiền bo của khách, thu nhập chỉ khoảng 70.000 đồng/người/ngày nên việc làm du lịch đối với gia đình anh Sơn cũng chỉ giới hạn ở mức cầm chừng theo kiểu… “lấy công làm lời”.

QUANG HÀ

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: